Tadeusz Kantor “BRUDNOPISY”

We wrześniu miałam okazję współpracować z kuratorem i znawcą sztuki Tadeusza Kantora – Lechem Stangretem. Wspólnie pracowaliśmy nad wystawą “BRUDNOWPISY”, która miała miejsce w Galerii Foksal 11 września 2015.
Moim zadaniem było stworzenie przestrzeni angażującej.

  • wordpress 1

_____

Brudnopisy Tadeusza Kantora to zbiór jego szkiców i notatek do spektakli, skrupulatnie opisanych i posegregowanych w osobne konstelacje. Praca nad wystawą polegała na stworzeniu kopii tych dokumentów i ukazaniu ich według zamysłu samego artysty. Powstało ponad sto druków ? powiększonych szkiców i zapisków. Na wystawie pojawił się dźwięk ze spektakli tłumaczony na kilka języków oraz teatralne światło.

  • wordpress 2 ola tubielewicz

 

_____

Całą wystawę postanowiliśmy wraz z kuratorem opatrzyć tekstami z zapisków Kantora, pozwolić, aby to jego słowa wprowadzały widza w kolejne elementy wystawy. Oczywiście powstał również tekst napisany przez Lecha Stangreta, jednak nie został on typowo wyeksponowany. Pełnił raczej rolę dopełnienia informacji o wystawie.

  • wordpress 3 ola tubielewicz

_____

“W drugiej połowie lat 70. Tadeusz Kantor przygotował dla Galerii Foksal wystawę, która nie została zrealizowana. Projekt zakładał ekspozycję jego “brudnopisów”: notatek, zapisków, różnego rodzaju rysunków etc., które powstawały przy okazji przygotowywania spektakli teatralnych dla Teatru Cricot 2. Miały być one pokazane w formie powiększonych kserokopii. Artysta wyjaśniał, że chodziło o to, aby ?(?) nie traktować tych resztek jak jakieś dokumenty czy marginesy twórczości, prywatne i komentatorskie materiały i przyczynki, wyeliminować ów aspekt tropienia swych własnych działań i gestów, odebrać tym szpargałom ich ?oryginalność?, to co stanowi o wartości pamiątki i bibliofilskiego dokumentu. Nie oryginały, a zwyczajne kopie ? powiększone. Powiększenie zaciera znaczeniowość i podmiotowość, przechylając uwagę na stronę walorów formalnych. Te rupiecie stają się abstrakcyjne również przez działanie czasu upływającego i unieważniającego wszystko?.

Kantor nigdy nie zrezygnował z realizacji tego projektu. Spakował scenariusz wystawy do teczki, opatrując adnotacją dla potomnych: ?Jeśli ktoś będzie uważał, że warto by ją zrealizować, może przez jakieś szczególne uczucie do mojej twórczości wystarczy, aby przejrzał ten materiał?? Ekspozycja ?brudnopisów? w Galerii Foksal składa się z około stu wydruków zapisków, notatek itd. wykonanych w dużych powiększeniach. Główny akcent wystawy został położony na bardzo ważne dla Kantora pojęcia: istoty twórczości i dzieła sztuki.

W toczonej w latach 60. XX wieku światowej dyskusji na temat tej problematyki, głos polskiego artysty brzmiał niezwykle nowatorsko.

Tak definiowany procesualny charakter sztuki wyraźnie różnił Kantora od process artu np. Roberta Morrisa. Zupełnym jednak nowatorstwem było przeniesienie toczonego na gruncie sztuki dyskursu na teren teatru. Kantor był tu bezdyskusyjnym prekursorem.

W dzisiejszych czasach, kiedy sztuka zaanektowała dla swych celów też teatr i film, rezygnując przy tym z definicji samego dzieła sztuki, warto ten aspekt jego twórczości przypomnieć i wyeksponować. Również dlatego, że zwykle jest on pomijany w pracach poświęconych jego działalności teatralnej, jak i niedostrzegany w pracach badaczy piszących o współczesnej sztuce wizualnej. Dawne zapiski były także punktem wyjścia dla aktualnej twórczości, ogniskującej się wokół problematyki wspomnienia i pamięci.

Wystawie towarzyszy katalog w postaci teki, w której znajdują się reprodukcje notatek prezentowanych w galerii. To nawiązanie do tak fascynującej Kantora gry z odbiorcą: kolekcjonowaniem, posiadaniem, komercjalizacją sztuki. Powiększone notatki, rysunki, zapiski miały wszakże, w ujęciu twórcy, wyższą wartość estetyczną niż oryginały.

Ekspozycja ?brudnopisów?, realizowana w roku stulecia urodzin Tadeusza Kantora, nie jest jeszcze jedną imprezą ?ku czci? wielkiego artysty, ani prezentacją archiwalnych dokumentów. Ma ambicję zwrócenia uwagi na potrzebę identyfikacji aktualnej polskiej kultury z pojęciami, które proponuje sztuka Kantora: nie tylko idei historii i pamięci, ale też świadomości, tożsamości i uniwersalności. Chodzi o ukazanie atrakcyjności tej sztuki w kontekście współczesnej epoki otwartej ku przyszłości.”

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Kurator: Lech Stangret

Współpraca: Aleksandra Tubielewicz

Kopie brudnopisów na wystawę wykonał Paweł Ciepielewski

[Nota prasowa do wystawy "BRUDNOPISY", Warszawa 2015]




DSC_2729